oleh: Prof. Dr. Mohamad Nizam Mohamed Shapie (EMAC)
Salah satu perkembangan penting dalam Buah Pukul ialah kemampuan pesilat menggabungkan sambutan, pergerakan tubuh dan serang bela dalam satu rangkaian tindakan. Pada tahap ini, pesilat tidak hanya belajar menahan sesuatu serangan, tetapi mula memahami bagaimana perubahan kedudukan tubuh boleh membuka ruang untuk tindakan susulan.
Dalam Sukatan Pelajaran Seni Silat Malaysia, Buah Pukul pada satu peringkat dibina berasaskan Sambut Tampan dengan Gelek ke kanan atau ke kiri, kemudian disertakan dengan serang bela ke sasaran lawan. Gelek membolehkan pesilat mengubah kedudukan badan ketika menerima serangan supaya tubuh tidak kekal berada pada garis serangan yang sama.
Prinsip ini penting kerana pertahanan dalam Silat tidak semestinya bermaksud menahan kekuatan lawan secara terus. Dalam keadaan tertentu, pesilat boleh mengubah sudut tubuh, mengalihkan kedudukan dan kemudian menggunakan posisi baharu itu untuk melakukan serangan balas. Dengan itu, sambutan dan serangan menjadi sebahagian daripada satu rangkaian yang berterusan.
Sukatan turut menyenaraikan beberapa kaedah Buah Pukul seperti anduh, sadak, rejam, sauk, ceduk, retat, rejuk, rejang, rodok, cincang, cantas, tetak, parang, tujah, tepuk dan belah. Kaedah-kaedah ini boleh dikembangkan menggunakan satu atau dua tangan mengikut tahap kemahiran pesilat. Kepelbagaian ini menunjukkan bahawa Buah Pukul bukan satu teknik tunggal, tetapi satu kelompok aplikasi yang boleh disesuaikan mengikut jenis sambutan dan kedudukan.
Pada peringkat seterusnya, konsep Sambut Tangkis turut digunakan. Tangkis dijelaskan sebagai usaha menghindarkan serangan menggunakan tangan atau kaki dan, apabila serangan lawan tersasar, ia boleh disusuli dengan serangan balas. Sukatan mengenal pasti Sambut Segerak, Sambut Sikap Serung dan Sambut Melangkah sebagai antara bentuk Sambut Tangkis.
Pendekatan ini selari dengan struktur pembelajaran Silat yang mengembangkan teknik daripada bentuk asas kepada aplikasi bersama pasangan (Shapie & Elias, 2016). Dalam konteks pertarungan pula, kajian terhadap profil tindakan Silat menunjukkan bahawa pesilat perlu sentiasa menghubungkan tindakan serangan dan pergerakan sepanjang tempoh pertarungan (Shapie et al., 2013).
Justeru, penguasaan Buah Pukul memerlukan lebih daripada sekadar menghafal nama atau bentuk teknik. Pesilat perlu memahami bila hendak menyambut, bagaimana tubuh perlu digelek dan di mana serang bela perlu dilakukan. Apabila tiga unsur ini dapat disatukan, Buah Pukul berubah daripada latihan bentuk kepada kemahiran yang lebih praktikal dan responsif.
Rujukan
Shapie, M. N. M., & Elias, M. S. (2016). Silat: The curriculum of Seni Silat Malaysia. Revista de Artes Marciales Asiáticas, 11(2S), 122–125.
Shapie, M. N. M., Oliver, J., O’Donoghue, P. G., & Tong, R. (2013). Activity profile during action time in national Silat competition. Journal of Combat Sports and Martial Arts, 4, 81–86.
