oleh: Prof. Dr. Mohamad Nizam Mohamed Shapie (EMAC)
Perkembangan tempur bela diri berlaku secara berperingkat. Pesilat tidak terus diminta bertempur bebas; sebaliknya, kemahiran dibina melalui latihan berpandu, latihan berpasangan dan situasi tempur yang semakin terbuka. Pendekatan ini membolehkan pesilat memahami teknik terlebih dahulu sebelum menggunakannya dalam keadaan yang lebih tidak menentu.
Dalam Sukatan Pelajaran Seni Silat Malaysia, Tempur Beladiri boleh dilakukan secara berlapis melalui Sambut Elak dan Tangkis. Latihan pada awalnya dijalankan di bawah bimbingan jurulatih sebelum pesilat bertempur secara bebas. Sukatan turut menyebut latihan menghadapi seorang atau lebih lawan untuk meningkatkan kemahiran Buah Pukul dalam Tempur Beladiri.
Pada peringkat yang lebih awal, struktur latihan masih jelas. Pesilat berhadapan dalam Tapak Empat, mempelajari pertukaran langkah, maju keluar, pusing dan gerakan berselisih. Selepas itu, kedua-duanya memasuki ruang tempur daripada jarak tertentu. Apabila kedudukan sesuai diperoleh, pesilat boleh melakukan serangan, Sambut Elak atau Tampan Sangga dan serang balas. Latihan berkembang daripada tunggal kepada berangkai, berseli dan akhirnya tempur bebas.
Peralihan ini penting kerana latihan berpandu memberi peluang kepada pesilat membina kawalan terhadap teknik, jarak dan masa. Jurulatih boleh menentukan jenis serangan, arah atau bentuk sambutan yang perlu dilakukan. Apabila kemahiran semakin stabil, pesilat diberikan lebih banyak kebebasan untuk memilih tindakannya sendiri.
Dalam tempur bebas, pesilat tidak mengetahui dengan tepat gerakan yang akan dilakukan oleh lawan. Oleh itu, kemahiran yang telah dipelajari perlu digunakan secara adaptif. Pesilat perlu membaca perubahan jarak, mengenal peluang, memilih sambutan dan menentukan serang balas tanpa bergantung sepenuhnya kepada urutan yang telah dihafal.
Sukatan Pelajaran Seni Silat Malaysia turut menunjukkan bahawa Tempur Silat akhirnya menggabungkan unsur Tempur Seni dan Tempur Beladiri, membolehkan pesilat mengintegrasikan gerak seni dan beladiri secara lebih bebas.
Justeru, perjalanan daripada latihan berpandu kepada tempur bebas sebenarnya merupakan proses membina kebebasan yang berasaskan kemahiran. Pesilat terlebih dahulu mempelajari bentuk, memahami fungsi, menguasai aplikasi dan akhirnya membuat keputusan sendiri dalam keadaan tempur yang berubah-ubah.
Inilah tahap apabila keseluruhan perjalanan latihan mula bertemu: gerak daripada Bunga, teknik daripada Jurus, sambutan daripada Belebat, ruang daripada Tapak dan aplikasi daripada Buah Pukul digunakan bersama dalam Tempur Beladiri.
Rujukan
Shapie, M. N. M., Oliver, J., O’Donoghue, P. G., & Tong, R. (2013). Activity profile during action time in national Silat competition. Journal of Combat Sports and Martial Arts, 4, 81–86.
